İzmir İktisat Kongresi

0
121

İzmir İktisat Kongresi 17 Şubat 1923 yılında toplanmıştır. Biz de bugün yıl dönümü olması sebebiyle İzmir İktisat Kongresi’ni kısaca yazmak istedik. Öyleyse Genç Cumhuriyetimiz ilk kuruluş yıllarını anlamamız için oldukça önemli olan İzmir İktisat Kongresi başlık yazımıza başlayalım.

Türkiye Cumhuriyeti kuruluş aşamasında milli sermayeden yoksun ve geç kapitalistleşmiş ekonomiye sahiptir. Saydığımız iki durum ülke ekonomimizin gerek kuruluş döneminde gerekse ilerleyen zamanlarda sürekli karşısına çıkacaktır.

Bilindiği gibi Osmanlı Devleti yıkılış sürecinde yarı sömürge halindeydi. Uzun süren savaşlar, kapitülasyonlar ve nihayet Duyun-u Umumiye İdaresi Osmanlı Devletinin maliyesini boşaltmıştı.

Türkiye Cumhuriyeti yukarıda sayılan sebepler ile ilk yıllarında dışa açık bir ekonomiye sahiptir. İzmir iktisat Kongresi ise dışa açık ekonomi koşullarında yeniden inşa dönemi olarak bilinen bu dönemin en önemli ekonomik hamlesidir.

Mustafa Kemal Atatürk, iktisat politikalarının büyük önem taşıdığının bilincinde olan bir liderdi. İzmir İktisat Kongresi ile genç cumhuriyet  tam bağımsızlığın bir parçası olan iktisadi bağımsızlık arzusunu da ilan etmiştir. Bu sebeple Mustafa Kemal açış konuşmasında; “siyasi ve askeri zaferler ne kadar büyük olurlarsa olsunlar, iktisadi zaferler ile taçlandırılmazlarsa meydana gelen zaferler sürekli olamazlar ve az zamanda sönerler” demiştir.

İzmir iktisat kongresi ekonominin yeniden inşa edildiği ve ekonominin bütün  aktörlerin bir araya gelerek ülke ekonomisine dair görüş belirttiği bir toplantıdır.

İzmir İktisat Kongresi 17 Şubat 1923  ve 4 Mart 1923  tarihleri arasında daha henüz cumhuriyet dahi ilan edilmeden düzenlenmiştir. Kongrenin toplanış amaçları ana eksende her ne kadar ekonominin şekillenmesini amaçlamak olsa da; o dönem ara verilen Lozan Görüşmeleri için net bir tavır koymak da amaçlanmıştır.

İzmir İktisat Kongresine  Kimler Katılmıştır?

Başkanlığını Kazım Karabekir’in yaptığı kongreye sanayiciler, çiftçiler, işçiler ve en hazırlıklı grup olan tüccarlar katılmıştır.

Sanayici Kesime Yönelik Alınan Kararlar:

  • Hammaddesi yurt içinde olan sanayi kollarının kurulması.
  • Gümrük tarifesi vasıtasıyla sanayinin dış rekabetten korunması.
  • Türk girişimciliğinin desteklenmesi.
  • Sanayi odalarının kurulması ve sanayi eğitimi verilmesi.
  • Yatırımlar için sanayi bankası kurulması.

Tüccar kesimine yönelik kararlar:

  • Ticaret bankasının kurulması.
  • Kambiyo ve borsa işlemlerinin yeniden düzenlenmesi.
  • Tekellerin kaldırılması.
  • Anonim şirketlerin kurulmasında kolaylık sağlanması.
  • Cuma gününün resmi tatil olması.

Çiftçiler için alınan kararlar:

  • Aşar vergisinin kaldırılması.
  • Tütün rejisinin kaldırılması.
  • Makine teçhizat teminin sağlanması.
  • Ziraat eğitiminin yaygınlaştırılması.
  • Toprak reformunun yapılması.

İşçi kesimine yönelik kararlar:

  • İş güvenliğinin sağlanması
  • Sigortacılık faaliyetlerinin geliştirilmesi
  • 1 Mayıs’ın işçi bayramı ilan edilmesi
  • Günlük çalışma süresinin sekiz saat ile sınırlandırılması

Şimdi bu kararların uygulanmasına bakalım;

  • 1924 yılında ilk milli bankamız olan Türkiye İş Bankası kuruldu.
  • 1925 yılında ilk kamu sermayeli kalkınma bankası olan Sanayi ve Maden Bankası kuruldu
  • Yine 1925 yılında aşar vergi ile tütün rejisi kaldırıldı
  • 1926 yılında Emlak ve Eytan Bankası kuruldu
  • Demiryolları millileştirildi
  • 1926 yılında kabotaj kanunu çıkarıldı
  • 1927 yılında teşviki sanayi kanunu çıkarıldı
  • 1928 yılında iktisat bakanlığı kuruldu.

İlki iktisadi bağımsızlığın tesis edilmesi yerli ve yabancı sermayeye güven verilmek amacıyla toplanan İzmir İktisat Kongresi daha sonraki yıllarda da toplanmıştır. 1981 yılında ekonominin dışa açılması gündemiyle, 1992 yılında enflasyonun düşürülmesi gelir dağılımında adalet başlıklarıyla, 2004 yılında istikrarlı kalkınmanın sağlanması ve yapısal reformların gerçekleşmesi gündemiyle toplanmıştır. Son İzmir İktisat Kongresi ise 2013 yılında ekonomik hedeflerimiz belirlemek için toplanmıştır. 2013 yılında ilan edilen başlıca ekonomik hedefimiz ise dünya ekonomisinde ilk 10’a girebilmektir.

İzmir İktisat Kongresi başlıklı yazımız burada sonra ermektedir. Konumuzla ilgili sormak istediklerinizi veya eklemek istediklerinizi bizlerle iletişime geçerek paylaşabilirsiniz. Dilerseniz Maliye Rehberi içerisinde yer alan diğer yazılarımıza buradan ulaşabilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here