Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi Nedir? Nasıl Çalışır ?

0
98
Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi Nedir? Nasıl Çalışır ?

Günümüzde bilgi-iletişim teknolojileri ve finansal teknoloji alanındaki hızlı gelişmeler ile elektronik belge uygulamalarında da önemli gelişmeler kat edildi. Tabiki bu gelişmeler mükelleflerimizi de yakında ilgilendirmektedir. Mükelleflerimizin iş süreçlerini, ödeme ve tahsilat süreçlerini, müşterilerine düzenlemekte oldukları belgelerin oluşturulması, iletilmesi ve muhafazasında sağlamakta olduğu verimlilik, maliyet avantajı, işlem kolaylığı ve etkin analiz ve denetim kolaylığı nedeniyle, yeni uygulamaların mükelleflerimizin kullanımına sunulmasının önemini artırmaktadır. Bu nedenle bizler Pratik Vergi Ailesi olarak Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi başlıklı yazıyı kaleme aldık.

Bu kapsamda, bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşlarınca sunulan yeni teknolojik gelişmelere uygun, kullanımı kolay ve mobilitesi yüksek ve fiziksel / klasik tahsilat araçları (fizik POS cihazları) gerektirmeyen daha düşük maliyetli çözümler uygulamada ortaya çıkmaya başlamaktadır. Bu gelişime uygun olarak vergi mevzuatı çerçevesinde mal ve hizmetlerin satışına yönelik işlemlerle buna yönelik tahsilatların güvenliğinin ve belge düzeninin sağlanması hususu da son derece önem arz etmektedir.

Bu Tebliğ ile yukarıda belirtilen yeni teknolojik gelişmelere uygun ve “Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi” olarak tanımlanan sistem çerçevesinde, mükelleflerce gerçekleştirilen mal ve hizmet satışlarına ait bedellerin tahsilatı ile mali belgelerin elektronik ortamda oluşturulmasına ilişkin satış, tahsilat ve elektronik belge uygulamalarının Bakanlığımızca yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar tarafından mükelleflerin kullanımına sunumu ve mükellefler tarafından kullanımı sırasında uyulması gereken usul ve esaslara yer verilmiştir.

Bu kısa girişten sonra Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi yazımızın kanuni dayanakları ile devam edelim.

Tebliğin Kanuni Dayanakları Nelerdir?

213 sayılı Kanunun mükerrer 242. maddesinin 2 numaralı fıkrasında Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkisinden söz etmiştir. Buna göre

  • Elektronik defter, belge ve kayıtların oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafaza ve ibrazı,
  • defter ve belgelerin elektronik ortamda tutulması ve düzenlenmesi uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye,
  • Elektronik ortamda tutulmasına ve düzenlenmesine izin verilen defter ve belgelerde yer alması gereken bilgileri internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında Maliye Bakanlığına veya Maliye Bakanlığının gözetim ve denetimine tabi olup, kuruluşu, faaliyetleri, çalışma ve denetim esasları Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenecek olan özel hukuk tüzel kişiliğini haiz bir şirkete aktarma zorunluluğu getirmeye,
  • Bilgi aktarımında uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye, bu Kanun kapsamına giren işlemlerde elektronik imza kullanım usul ve esaslarını düzenlemeye ve denetlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

213 sayılı Kanunun mükerrer 257. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde de Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkisinden bahsetmiştir. Buna göre

  • Mükellef ve meslek grupları itibariyle muhasebe usul ve esaslarını tespit etmeye
  • Bu Kanuna göre tutulmakta olan defter ve belgeler ile bunlara ilaveten tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü defter ve belgelerin mahiyet, şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri belirlemeye, bunlarda değişiklik yapmaya; bedeli karşılığında basıp dağıtmaya veya üçüncü kişilere bastırıp dağıtmaya veya dağıttırmaya, bunların kayıtlarını tutturmaya, bu defter ve belgelere tasdik, muhafaza ve ibraz zorunluluğu getirmeye veya kaldırmaya,
  • Bu Kanuna göre tutulacak defter ve düzenlenecek belgelerin tutulması ve düzenlenmesi zorunluluğunu kaldırmaya,” yetkilerinin bakanlığa ait olduğu belirtilmiştir.
Aynı kanunun 3 numaralı bendinde;

Tutulması ve düzenlenmesi zorunlu defter, kayıt ve belgelerin mikro film, mikro fiş veya elektronik bilgi ve kayıt araçlarıyla yapılması veya bu kayıt ortamlarında saklanması hususunda izin vermeye veya zorunluluk getirmeye, bu şekilde tutulacak defter ve kayıtların kopyalarının Maliye Bakanlığında veya muhafaza etmekle görevlendireceği kurumlarda saklanması zorunluluğu getirmeye, bu konuda uygulama usul ve esaslarını belirlemeye,”

Aynı kanunun (4) numaralı bendinde;

“Bu Kanunun 149. maddesine göre devamlı bilgi vermek zorunda olanlardan istenilen bilgiler ile vergi beyannameleri ve bildirimlerin, şifre, elektronik imza veya diğer güvenlik araçları konulmak suretiyle internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında verilmesi, beyanname ve bildirimlerin yetki verilmiş gerçek veya tüzel kişiler aracı kılınarak gönderilmesi hususlarında izin vermeye veya zorunluluk getirmeye, beyanname, bildirim ve bilgilerin aktarımında uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye, bu zorunluluğu beyanname, bildirim veya bilgi çeşitleri, mükellef grupları ve faaliyet konuları itibarıyla ayrı ayrı uygulatmaya, kanuni süresinden sonra kendiliğinden veya pişmanlık talepli olarak verilen beyannameler üzerine düzenlenen tahakkuk fişi ve/veya ihbarnameleri mükellefe, vergi sorumlusuna veya bunların elektronik ortamda beyanname gönderme yetkisi verdiği gerçek veya tüzel kişiye elektronik ortamda tebliğ etmeye ve buna ilişkin usûl ve esasları belirlemeye,” yetkili olduğuna ilişkin hükümlere yer verilmiştir.

Ayrıca 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunun “Yetki” başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi bizleri ilgilendirmektedir. Burada ödeme kaydedici cihazların kullanılmalarıyla ilgili ifade mevcuttur. Buna göre bu kanunla belli edilen hususlar dışında uyulması gereken usul ve esasları belirlemeye ve bunlarda değişiklik yapmaya Bakanlığımız yetkili kılınmıştır.

Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi Yoluyla Elektronik Belge Düzenlenebilmesine İlişkin Usul ve Esaslar nelerdir?

Ödeme kabul eden araçlar, finans kuruluşu tarafından güvenliği sağlanmış ve sorumluluğu kabul edilmiş nitelikte olmalıdır. Ödeme kabul eden araçların bu Tebliğde belirtilen elektronik belgelerin oluşturulması sürecinde belgelerde yer alması gereken zorunlu bilgileri temin edecek özellikte olması zorunludur.

Ödeme kabul eden araçlar sadece bu Tebliğde tanımlanan finans tarafından kuruluşları verilebilir.

Ödeme kabul eden araçların kullanılması suretiyle gerçekleştirilen mal ve hizmet satışlarına ait ödeme işlemlerinin, özel entegratör kuruluşlar aracılığıyla, belge düzenleyecek mükellefin mükellefiyet türüne uygun şekilde, anlık olarak, mevzuatta öngörülen elektronik belgelere dönüştürülmesi zorunludur. Yine düzenlenen bu belgenin elektronik ve/veya kağıt ortamda muhatabına iletilmesi zorunludur.

Bu Tebliğle belirlenen Sistem, 01/09/2019 tarihinden itibaren uygulamaya girecektir. Uygulama kapsamında mükelleflere hizmet vermek isteyen finans kuruluşlarının e-belge düzenlenmesi konusunda işbirliği yapacağı özel entegratör kuruluşu ile birlikte gerekli;

  • teknik,
  • yazılım ve
  • altyapı hazırlıklarını yaparak Başkanlığa yazılı başvurmaları gerekmektedir.

Başkanlık, yapılan başvuruların değerlendirilmesi sürecinde sistemin unsurlarına ilişkin her türlü bilgi, belgeyi veya ilgili diğer kamu kurum veya kuruluşların uygunluğunu finans kuruluşları ile özel entegratör kuruluşlardan talep edebilir. Başkanlık tarafından yapılan değerlendirme süreçlerini başarılı şekilde tamamlayan ve Bakanlık tarafından da izin verilen finans kuruluşları ödeme ve elektronik belgelerin düzenlemesi hususunda mükelleflere hizmet verebilirler. Bu hizmet izin yazısında bildirilen tarihten geçerli olmak üzere Tebliğle belirtilen sistem kapsamında gerçekleştirilir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı veya Gelir İdaresi Başkanlığı,
  • Ödeme kabul eden araçlar, bu araçları sunan kurum ve kuruluşlar ile elektronik belge düzenlenmesi usulüne ilişkin güvenlik, denetim ve sorumluluk esasları ile ilgili olarak ilave kurallar ve standartlar belirlemeye.
  • Bunları Teknik Kılavuzlarla www.efatura.gov.tr internet adresinde yayınlamaya veya yazılı olarak finans kuruluşları ile özel entegratör kuruluşlara bildirmeye.
  • Sistem kapsamında mükelleflere sunulacak ödeme işlemleri ve elektronik belge işlemleri kapsamında mükelleflerden talep edilebilecek komisyon, ücret vb. bedellerin azami tutarını Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun da görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir. Yine bu hususta finans kuruluşları ile özel entegratör kuruluşlardan yazılı taahhütname alma yetkisi vardır.
Belge Düzeni Nasıldır? Sistemden Kimler Faydalanabilir?

Peki kimler bu sistemden faydalanabilir? Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Düzenleme sisteminden aşağıdaki belirtilen mükellef grupları ihtiyari olarak yararlanabilirler.

  • Ticari kazancı Basit Usulde tespit edilen mükellefler,
  • Ticari kazancı İşletme Hesabı Esasına göre tespit edilen mükellefler,
  • Ticari kazancı Bilanço Esasına göre tespit edilen mükellefler,
  • Serbest Meslek Erbapları,
  • Zirai Kazanç sahibi çiftçiler,
  • Vergiden Muaf Esnaf
Bu maddenin ilk paragrafında yer alan mükelleflerden bu Tebliğle getirilen sisteme dahil olanlar;
  • Vergi Usul Kanunu’nca kendilerine düzenleme zorunluluğu getirilen belgeleri elektronik belge olarak düzenlemek.
  • Müşterilerine belgenin türü ve niteliğine bağlı olarak elektronik ve/veya kağıt ortamda iletmek zorundadırlar.

Vergiden muaf esnaflar, belge düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu sebeple format ve standardı Başkanlık tarafından belirlenen ve www.efatura.gov.tr internet adresinde yayınlanan Teknik Kılavuzda belirlenen Bilgi Fişi Düzenleyeceklerdir. Bu fişin mali değeri bulunmamaktadır ve bilgi amaçlıdır.

Sisteme dahil olan mükelleflerin, faaliyetlerinde ödeme kaydedici cihazları kullanma mecburiyetleri bulunmamaktadır. Peki sisteme dahil olan mükelleflerin halihazırda ödeme kaydedici cihazı varsa kullanabilirler mi? Bu durumda söz konusu ödeme kaydedici cihazı münhasıran elektronik belgelere ilişkin BİLGİ FİŞİ düzenlemeleri koşuluyla, tahsilat aracı olarak kullanabilirler. Tahsilat dışında ise kağıt belge örneğinin verilmesinde araç olarak kullanmaya devam edebileceklerdir. Bir önceki cümlede geçen Bilgi Fişine dair usul ve esasları Başkanlıkça www.ynokc.gib.gov.tr internet sitesinde yayınlanan Bilgi Fişleri Teknik Kılavuzunda belirtilmiştir.

Diğer hususlar nelerdir?

Bu Tebliğ kapsamında belirtilen “Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi”ni mükelleflere sunan finans kuruluşları ile bu sistem kapsamında elektronik belgelerin oluşturulmasına yönelik hizmet sunan özel entegratörler,

  • Hizmet verdikleri mükelleflere ait tahsilat ve elektronik belge bilgilerini.
  • Tahsilatın yapılması ile elektronik belgelerin oluşturması, imzalanması, gönderilmesi ve alınması amacı dışında kullanamazlar.
  • İşleme taraf olanların yazılı izni olmaksızın üçüncü kişilerle paylaşamazlar.
  • Bu kuruluşlar bu faaliyetleri kapsamında elde ettiği ticari sır niteliğindeki bilgilerinin güvenliğinden ve gizliliğinden sorumludurlar.

Yukarıdaki paragrafa aykırı olarak işleme taraf olmayan üçüncü kişilerle gizli kalması gereken bilgileri paylaştığı tespit olunan finansal kuruluşları diğer kanunların öngördüğü cezai sorumlulukları yüklenir. Ayrıca Başkanlık tarafından verilen faaliyet izinleri iptal edilebilir. Aynı durum özel entegratörler için de geçerlidir.

Peki belgeleri saklama zorunluluğu bulunmakta mıdır?

Bu Tebliğ kapsamında belirtilen “Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi”ni mükelleflere sunan finans kuruluşları tahsilata ilişkin bilgileri muhafaza zorunluluğu getirmektedir. Aynı sorumluluk özel entegratörler için bu sistem kapsamında oluşturulan elektronik belgelerileri saklamaya yöneliktir. Bu muhafazalar 10 yıl süre ile gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde sürdürülmelidir. Bu zorunluluk, hizmetten yararlanan mükelleflerin Vergi Usul Kanunu ile getirilen muhafaza ve ibraz yükümlülüğünü ortan kaldırmaz.

Bu Tebliğ kapsamında belirtilen “Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi”ni mükelleflere sunan finans kuruluşları bir takım sorumlulukları vardır. Bu sorumlulukları kısaca sayalım. Buna göre bu kuruluşlar tahsilata ilişkin bilgileri, özel entegratörler ise bu sistem kapsamında oluşturulan elektronik belgeleri GİB’e anlık olarak;

  • Sunma
  • İletme
  • Uzaktan erişime açma sorumluluğu bulunmaktadır.

Sunum, iletim veya uzaktan erişime ilişkin usul ve esaslar Başkanlık tarafından yayınlanan Teknik Kılavuzda açıklanmıştır.

Peki özel entegratörlerin sorumluluğu bu kadar mı? Bu Tebliğ kapsamında belirtilen “Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi” kapsamında elektronik belge hizmeti sunan özel entegratörler bir başka sorumluluğu daha vardır. Bu kurumlar Düzenlenen elektronik belgelerin bir örneğini sistemi kullanan mükelleflerin erişimine sunmak zorundadırlar.

Sisteme dahil olan mükellefler mücbir sebepler ve 494 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen zorunlu haller dışında, kağıt ortamda belge düzenleyemezler. Bu nedenle mücbir sebep veya zorunlu durumlarda kullanılmak üzere yeterli miktarda matbu belge bulundurulması zorunludur.

Böylece “Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi” başlıklı yazımızın sonuna gelmiş bulunuyoruz. Sizler de bu ve daha birçok konu hakkında bilgi sahibi olmak için Pratik Vergi web sitemizi, sosyal medya hesaplarımızı takip edebilirisiniz. Konumuzla ilgili her türlü gelişmeyi sitemizin haberler bölümünden sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz. Sitemize soru ve yazılarınızla destek vermek isterseniz bizlerle iletişime geçebilirsiniz.

Sevgi ve Saygılarımızla

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here