Gelir İdaresi Başkanlığının Tarihçesi

0
142
Gelir İdaresi Tarihçesi

Keyifle okunacak pazar yazıları serimize Gelir İdare Başkanlığının tarihçesi ile devam ediyoruz. Kamu gelirlerinin toplanmasında söz sahibi olan Başkanlığımız tarihimiz boyunca önemli bir kurum olarak bilinmiştir. Değişik isimlerle günümüze kadar gelen başkanlığımız günümüzde Gelir İdaresi Başkanlığı olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Şimdi Gelir İdaresi Başkanlığının Tarihçesi ile keyifli bir yolculuğa çıkalım.

İlk Mali Teşkilat

Osmanlılarda ilk mali teşkilat I. Murat (1359-1389) zamanında kurulmuştur. Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman zamanında imparatorluğun hem gelirlerinde, hem giderlerindeki önemli artış nedeniyle bu yapı geliştirilmiştir. 1838 yılına kadar Osmanlılarda tam anlamıyla bir Maliye Bakanlığı yoktur.

Bakanlığımız teşkilatının temeli kabul edilen Maliye Nezareti 1838 yılında yayımlanan bir Hattı-Hümayun’la kurulmuş ve bir “Reis”in başkanlığında Dairelerden oluşturulmuştur. Bu daireler içinde Baş Vergisi veya Haraç Dairesi, “Avarız” ve “Bedeli Nuzil” denilen ve kentlerden mahalleler itibariyle alınan resimlerle ilgili dairedir. Bir anlamda bugünkü Gelir İdaresi Başkanlığı’nın görevlerinin bu daire tarafından yürütüldüğü anlaşılmaktadır. 1881 yılında Maliye Nezareti Heyet-i Merkeziye ve Heyet-i Mülhaka olarak iki ayrı kuruluş haline getirilmiştir. Bunun önemi Heyet-i Merkeziye’de (Merkez Teşkilatı) ilk kez Gelirler Genel Müdürlüğü nüvesinin yer almasıdır. Ayrıca, 1908 yılında Maliye Nezareti’nde görev ve teşkilat değişiklikleri yeniden yapılmıştır.

23 Nisan 1920’de açılan Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen ilk kanun bir vergi kanunu olmuştur. 1923 yılında Maliye Bakanlığı kurulmakla birlikte, “Maliye Vekaleti Teşkilatı ve Vazifeleri Hakkında Kanun”29/05/1936 tarihinde kabul edilmiş ve 2996 sayılı Kanunda Varidat Umum Müdürlüğü ve görevi açıklanmıştır.1936 yılında kurulan Varidat Umum Müdürlüğü, 10/08/1942 tarih ve 4286 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle kaldırılmış, yerine Vasıtasız Vergiler ve Vasıtalı Vergiler Umum Müdürlükleri kurulmuştur. Daha sonra, 29/05/1946 tarih ve 4910 sayılı Kanun’la söz konusu Umum Müdürlüklerinin yerini Gelirler Genel Müdürlüğü almıştır. İlk Gelirler Genel Müdürü Sayın Ferit MELEN 20/11/1943 – 09/06/1950 tarihleri arasında görev yapmıştır.

05/05/2005 tarihinde ise 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile gelir idaresinin, günün ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde ve uluslararası örneklere uygun olarak yeniden yapılandırılması amacıyla Gelirler Genel Müdürlüğü kaldırılarak, Maliye Bakanlığı’na bağlı Gelir İdaresi Başkanlığı kurulmuştur.

Gelir İdaresi Başkanlığı görevini kuruluşundan bugüne kadar,;

Osman ARIOĞLU (16/05/2005-16/11/2007) ve Mehmet Akif ULUSOY (16/11/2007-16/03/2009) 16/03/2009 tarihinden 05/05/2014 tahine kadar Mehmet KİLCİ 05/05/2014-23/06/2018 Adnan ERTÜRK (Merhum) 25/06/2018-07/01/2019 Necmi KESKİNSOY (Vekaleten) yürütmüş olup, 07/01/2019 tarihinden itibaren de Bekir BAYRAKDAR sürdürmektedir.

Böylece Gelir İdaresi Başkanlığının Tarihçesi başlıklı yazımızı burada sonlandırıyoruz. Sizlerin de yazılarımız hakkında soru görüş ya da önerileri olursa bizimle iletişime geçebileceğini hatırlatırız. Ayrıca bizlerisosyal medya hesaplarımızdan takip ederek vergi dünyasında neler olup bittiğinden haberdar olabilir ve vergi sorunlarına pratik çözümler bulabilirsiniz.

Sevgi ve Saygılarımla

İsmail AKIN

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here