Bireysel Emeklilik Sistemi Nedir?

0
335
Bireysel Emeklilik Sistemi Nedir?

Geçtiğimiz günlerde Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın açıkladığı ekonomi reform paketinde bireysel emekliliğe dair pek çok yenilikten bahsedildi. Bizler de Pratik Vergi ailesi olarak yeniliklerden vatandaşlarımızı haberdar etme ilkemiz gereği hem bu yeniliklerden bahsetmek hem de “Bireysel Emeklilik Sistemi Nedir?” sorusuna cevap bulabileceğimiz bu yazıyı kaleme almak istedik.

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak açıkladığı ekonomi reform paketinde kıdem tazminatı ile bireysel emeklilik sisteminin (BES) entegre edileceğini ve bir fon oluşturulacağını söyledi. Albayrak “Tıpkı çalışandan oluğu gibi, işverenden de yapılacak kesintiler BES ile entegre kıdem tazminatı fonunda toplanacak. Bu sistemle birlikte Kıdem Tazminatı Reformunu da hayata geçireceğiz” dedi. Bakan Albayrak’ın açıklamalarına göre işverenden yapılacak kesintiler bir fonda toplanacak, çalışandan da aldığı ücrete göre fon için kesinti yapılacak. Yeni sisteme katılım mecburi tutulacak.

BES’le kıdem tazminatının entegre olacağı yeni sistemde işçilerden olduğu gibi iş verenden de yapılacak kesintiler BES ile entegre Kıdem Tazminatı Fonu’nda toplanacak. Bu yapıyla birlikte 5 yılda, bu sistemde biriken fonların milli gelirin yüzde 10’unun üstüne çıkacağı öngörülüyor. Oluşturacak sistem çalışanlara, işverenlere ve devlete katma değeri en yüksek olacak şekilde oluşturulacağı beklenmektedir.

BES’e dair yeni açıklanan reform paketindeki bu bilgileri verdikten sonra yavaş yavaş “Bireysel Emeklilik Sistemi Nedir?” sorusuyla bireysel emeklilik sistemini tanımaya başlayalım.

Bireysel emeklilik sistemi (BES) nedir?

Bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının arttırılması amacıyla devletin teşvik ettiği bazen zorunlu bazen isteğe bağlı katılımı sağlayan sistemdir. Bireysel Emeklilik Sistemi (kısaca “BES”), kişilerin aktif çalışma yaşamları süresince yaptıkları tasarrufları uzun vadeli yatırıma yönlendirerek emeklilik dönemlerinde yaşam standartlarını koruyabilecekleri bir gelir elde etmelerini sağlayan özel emeklilik sistemidir.

Bireysel emeklilikle ilgili çeşitli bankalar ve sigorta kuruluşları pek çok kampanya teşvik vs. yapmaktadır. Biz bu konuya girmeyeceğiz. Çünkü bu konu bizim alanımız dışındadır. Bizler konumuz dahilinde olan bireysel emeklilik sisteminin vergilendirilmesi, primlerin matrahtan indirimi, belirlenen süreden önce çıkılırsa yapılacak tevkifatın ne kadar olacağı işleyeceğiz. Yine işverenlerin ödediği primlerin gider olup olmayacağı ve bunun gibi sorulara yanıt arayacağız.

Birçoğumuz bireysel emeklilik sistemine katılıp daha sonra ödeyememe, nakit ihtiyacı gibi sair sebeplerden süre dolmadan sistemden ayrılabilmektedir. Bu tür durumlarda sistemden alacağımız paradan bir kısım kesinti yapılmaktadır. Ve bu kesintinin ne kadar olacağı bizi her zaman düşündürmektedir. Yazımıza bu sorunun cevabını vererek devam edelim.

10 yıldan önce sistemden vazgeçerek para iade alınırsa stopaj ( tevkifat ) yapılır mı?

Bakanlar Kurulunun 12/01/2009 tarihli ve 2009/14592 sayılı Kararnamesinin eki Kararda değişiklik yapan 6/9/2012 tarihli ve 2012/3571 sayılı Kararı ile söz konusu tevkifat oranları belirlenmiştir. Buna göre; bireysel emeklilik sisteminden; on yıldan az süreyle katkı payı ödeyerek ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.) üzerinden %15 oranında tevkifat uygulanır. Yazımızı bireysel emekliliğe dair değişik soru ve sorunlara cevap arayarak devam edelim.

İşverenler tarafından ücretliler adına ödenen şahıs sigorta primleri gider olarak indirim konusu yapılabilir mi?

İşverenlerce ödenen şahıs sigorta primleri, işle ilgili olarak ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen ücret kapsamındadadır. Bu sebeple Gelir Vergisi Kanununun 40 ve 68. maddeleri çerçevesinde indirim konusu yapılabilmektedir.

Şahıs sigorta primlerinde durum bu iken bireysel emeklilikte durum nasıldır? Devam ediyoruz.

Bireysel emeklilik şirketlerine ödenen katkı payları gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılabilir mi?

Gelir Vergisi Kanununun 89. maddesine göre, beyan edilen gelirin % 15’ini ve asgarî ücretin yıllık tutarını  aşmamak şartıyla (Bu şartın tespitinde işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ile 63. maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ve bu bent kapsamında indirim konusu yapılacak prim ödemelerinin toplam tutarı birlikte dikkate alınır.) mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortalarına ödenen primlerin %50’si ile  ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primleri (Sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması, prim tutarlarının gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olması ve ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin safi tutarının hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş bulunması şartıyla, eşlerin veya çocukların ayrı beyanname vermeleri halinde, bunlara ait prim kendi gelirlerinden indirilir.) indirim konusu yapılabilir. Ancak;

6327 sayılı Kanunun 5 ve 8. maddeleriyle Gelir Vergisi Kanununun 63 ve 89. maddelerinde yapılan değişiklikler uyarınca, 01/01/2013 tarihinden itibaren, ücretliler için vergiye tabi ücret matrahının; yıllık beyanname veren mükellefler için vergi matrahlarının tespitinde bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları indirim konusu yapılamayacaktır.

Burada belirtilen çocuk ve küçük çocuk kimleri kapsamaktadır?

Kanunda geçen “çocuk” veya “küçük çocuk” kimdir?

“Çocuk” veya  “küçük çocuk” tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını  kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları, “eş” tabiri ise, aralarında yasal evlilik bağı bulunan kişileri ifade eder.

Peki bireysel emeklilik sisteminden elde edilen kazanç vergilendirilmez mi? Vergilendirilirse nasıl vergilendirilir? Şu hiç bir zaman unutulmamalıdır ki devletler elde edilen her geliri konusu suç teşkil etse dahi vergilendirir.

Bireysel emeklilik sisteminden elde edilen gelirler nasıl vergilendirilir?

6327 sayılı Kanunla değişik Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinin birinci fıkrasının (16) numaralı bent hükmü uyarınca, emeklilik ve sigorta şirketleri, bireysel emeklilik sözleşmeleri dolayısıyla yaptıkları ödemelerde irat tutarları üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapmak durumundadır.

Bakanlar Kurulunun 12/01/2009 tarihli ve 2009/14592 sayılı Kararnamesinin eki Kararda değişiklik yapan 6/9/2012 tarihli ve 2012/3571 sayılı Kararı uyarınca, 29/8/2012 tarihinden itibaren yapılacak ödemeler için geçerli olmak üzere,

Bireysel emeklilik sisteminden;

a) On yıldan az süreyle katkı payı ödeyerek ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dâhil.) üzerinden %15,

b) On yıl süreyle katkı payı ödemiş olmakla birlikte emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (4632 sayılı Kanun kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dâhil.) üzerinden %10,

c) Emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (4632 sayılı Kanun kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dâhil.) üzerinden %5 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.

6327 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 22. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan ve 29/8/2012 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren değişiklik uyarınca, tevkifata tabi irat tutarlarına herhangi bir istisna uygulanması söz konusu değildir.

Bireysel emeklilik sistemine dair pek çok soruya cevap bulduğumuz Bireysel Emeklilik Sistemi Nedir? başlıklı yazımızı burada sonlandırıyoruz. Sizler de Bireysel Emeklilik Sistemi Nedir? başlıklı yazımızla ve diğer konular hakkında görüş, öneri ve sorularınızı bize iletebilirsiniz. Ayrıca vergi konularında bilgi sahibi olmak için bizleri Twitter, Facebook ve Linkedin hesaplarımızdan takip edebilirsiniz. Sitemize yazılarınızla destek vermek isterseniz bizlerle iletişime geçebilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here